wróć Kremacja kontra tradycyjny pogrzeb – co warto wiedzieć przed podjęciem decyzji

W Polsce zarówno kremacja, jak i tradycyjny pogrzeb są uregulowane prawnie ustawą z dnia 31 stycznia 1959 roku o cmentarzach i chowaniu zmarłych. W przypadku przeprowadzenia kremacji konieczne jest uzyskanie pisemnego zezwolenia na spopielenie od członka rodziny lub przedstawienie aktu ostatniej woli, w którym zmarły określa szczegóły pochówku. W przypadku, kiedy kremacji poddawane są szczątki po ekshumacji wymagane jest również zezwolenie z powiatowej stacji sanitarno-epidemiologicznej.

Szczelnie zamknięta urna z prochami powinna zostać złożona na cmentarzu w kolumbarium, grobowcu, grobie urnowym. Obowiązujące przepisy nie przewidują możliwości rozsypywania prochów ani ich przechowywania w domach prywatnych, dlatego urna powinna zostać złożona w miejscu do tego przeznaczonym.

Przygotowanie grobu, niezależnie od wybranej formy pochówku, oznacza konieczność opłacenia miejsca na cmentarzu i przestrzegania zasad obowiązujących na danej nekropolii. 

W praktyce oznacza to, że zarówno kremacja, jak i tradycyjny pochówek wymagają spełnienia jasno określonych formalności

Dla wielu osób decyzja o formie pochówku wiąże się z kwestiami religijnymi. Kościół katolicki od 1963 roku zezwala na spopielenie zwłok, a od 2016 roku akceptuje również odprawienie mszy świętej żałobnej w obecności urny z prochami. Przez Kościół nie jest akceptowane przechowywanie urny w innym miejscu niż poświęcony cmentarz i wykonywanie z części prochów pamiątek lub biżuterii. Nie jest również dozwolone rozsypywanie prochów, co pozostaje zgodne zarówno z nauczaniem Kościoła, jak i z polskimi przepisami prawa. Pożegnanie zmarłego w domu pogrzebowym podobnie jak msza może odbyć się zarówno w obecności trumny, jak i urny z prochami. 

Pomimo takiego nauczania Kościoła wiele osób głęboko wierzących preferuje jednak pochówek tradycyjny.

Zalety kremacji obejmują przede wszystkim elastyczność w organizacji ceremonii pogrzebowej. Kremacja zazwyczaj oznacza niższe koszty miejsca pochówku – urnę można pochować w kolumbarium lub istniejącym już grobie rodzinnym. W związku z problemami w dostępności miejsca na cmentarzach, szczególnie w dużych ośrodkach miejskich kremacja ułatwia dostępność miejsca pamięci dla najbliższych. Spopielenie zwłok jest także postrzegane jako bardziej ekologiczna forma pogrzebu. W przypadku śmierci w znacznej odległości od miejsca pochówku transport urny z prochami jest formalnie prostszy niż przewóz trumny ze zwłokami.

Jednak wady kremacji nie są bez znaczenia. Nie każdy czuje się komfortowo z samym aktem spopielenia ze względu na negatywne skojarzenia uwarunkowane historycznie, przekonania religijne, a także trudności w przeżywaniu żałoby. U niektórych osób kremacja może też powodować większe obciążenie psychiczne i wrażenie „niewłaściwego” pożegnania zmarłej osoby bez należącego się jej szacunku.

Dla wielu rodzin istotne znaczenie ma również możliwość zachowania znanych od pokoleń rytuałów pogrzebowych, które dają poczucie ciągłości i symbolicznego domknięcia pożegnania. Zalety tradycyjnego pochówku wynikają przede wszystkim z długiej tradycji. Niektórym ułatwia przeżywanie żałoby i kultywowanie pamięci o zmarłym. Z drugiej strony wady tradycyjnego pogrzebu z trumną obejmują wyższe koszty związane z zakupem miejsca na cmentarzu, przygotowaniem grobu oraz jego utrzymaniem. Dodatkowo pogrzeb tradycyjny uważany jest za mniej przyjazny dla środowiska naturalnego, zwłaszcza gdy ciało poddawane jest balsamacji i składane do ziemi w trumnie lakierowanej, zawierającej elementy plastikowe.

Kwestia ekologii staje się coraz istotniejsza przy podejmowaniu decyzji o formie pochówku. Kremacja zużywa energię i wiąże się z emisją gazów, ale ogranicza zajmowanie przestrzeni na cmentarzu i wymaga mniejszych zasobów materiałowych niż grobowce ziemne.

Tradycyjny pogrzeb może wiązać się z większym obciążeniem środowiska. Warto pamiętać, że zarówno kremacja, jak i tradycyjny pochówek mogą być realizowane w sposób bardziej przyjazny środowisku, np. poprzez stosowanie biodegradowalnych trumien czy urn. Na Cmentarzu Komunalnym Podgórki Tynieckie w Krakowie działa kwatera ekologiczna “Drzewa Pamięci”, w której mieszczą się indywidualne kwatery urnowe a pogrzeb realizowany jest w pełnym poszanowaniu lokalnej fauny oraz flory.

Decyzja o wyborze formy pochówku powinna uwzględniać aspekty prawne, religijne, ekologiczne i osobiste potrzeby rodziny. Warto podejść do tego procesu w sposób świadomy i spokojny. Każda z form pochówku może być godnym i pełnym szacunku pożegnaniem, jeśli jest zgodna z przekonaniami rodziny i wolą osoby zmarłej.